Προορισμός τεσσάρων εποχών.

Καρπενήσι — η πόλη

Η πρωτεύουσα της Ευρυτανίας, το Καρπενήσι, με περίπου 10.000 μόνιμους κατοίκους, αποτελεί το σημείο εκκίνησης του οδοιπορικού μας προς τα νότια του νομού. Το Καρπενήσι απέχει 287 χλμ. από την Αθήνα, 370 χλμ. από τη Θεσσαλονίκη και μόλις 12 χλμ. από τη βάση των δύο βουνών, της Καλιακούδας και της Χελιδόνας, που δεσπόζουν στη νότια Ευρυτανία. Η πρωτεύουσα της Ευρυτανίας είναι χτισμένη σε ένα εκτενές οροπέδιο στα «πόδια» του Τυμφρηστού, στα 960 μ. υψόμετρο.

Κεφαλόβρυσο & μνημείο Μπότσαρη

Στη θαυμάσια αυτή διαδρομή προς τα χωριά της ποταμιάς, μια μικρή στάση στο Κεφαλόβρυσο, που βρίσκεται 2 χλμ. έξω από το Καρπενήσι, είναι ιδανική για κάθε επισκέπτη του νομού. Το Κεφαλόβρυσο βρίσκεται σε μια όμορφη τοποθεσία με πλατάνια και έχει άμεση οπτική επαφή με τον Καρπενησιώτη, που πηγάζει από τον Τυμφρηστό (Βελούχι) λίγο πιο βόρεια. Στην ιστορική περιοχή του Κεφαλόβρυσου — έγινε η μάχη των Ελλήνων με τους Τούρκους το 1823, όπου ο ήρωας Μάρκος Μπότσαρης έχασε τη ζωή του — μπορεί να αγοράσει κανείς ποταμίσιες πέστροφες ή και να τις δοκιμάσει στο εστιατόριο που λειτουργεί στην περιοχή.

Κορυσχάδες — η Πολιτική Επιτροπή του 1944

Οι Κορυσχάδες (940 μ. υψόμετρο) βρίσκονται σε ένα αθέατο από τον κεντρικό δρόμο σημείο μέσα στο ελατοδάσος, παρά το ότι απέχουν μόλις 2 χλμ. από αυτόν. Πρόκειται για ένα από τα πιο καλοδιατηρημένα και παραδοσιακά χωριά ολόκληρης της Ευρυτανίας· δικαίως ανακηρύχθηκε διατηρητέος οικισμός, καθώς τα όμορφα πέτρινα αρχοντικά (πολλά δίπατα) και η επιβλητική εκκλησία του Αγίου Αθανασίου (χτισμένη το 1865) στη μεγάλη κεντρική πλατεία τραβούν αμέσως την προσοχή. Ακριβώς δεξιά από την πλατεία και την εκκλησία υπάρχει το λιθόκτιστο σχολείο, όπου τον Μάιο του 1944 έλαβε χώρα η ιστορική συνέλευση του Εθνικού Συμβουλίου της Ελεύθερης Κυβέρνησης μετά τη συγκρότηση της ΠΕΕΑ· σήμερα στεγάζει το Μουσείο Εθνικής Αντίστασης.

Βουτύρο & Νόστιμο

Το Βουτύρο (ή Βουτύρου) απέχει 7 χλμ. από το κέντρο του Καρπενησίου. Όπως και στους Κορυσχάδες, η τοποθεσία περιβάλλεται από καταπράσινες πλαγιές πυκνού ελατοδάσους. Το χωριό βρίσκεται στα 810 μ. υψόμετρο και διαθέτει όμορφα πέτρινα σπίτια· ο δυναμικός συνεταιρισμός γυναικών Βουτύρου παράγει πληθώρα παραδοσιακών γεύσεων. Το Νόστιμο (υψόμετρο 830 μ.) είναι το επόμενο χωριό στη δεξιά πλευρά του Καρπενησιώτη στον δρόμο προς τον Προυσό — μόλις 12 χλμ. από το Καρπενήσι, με λίγα αλλά πολύ όμορφα σπίτια, παλιό νερόμυλο και μικρό πέτρινο γεφύρι με καμάρα.

Άγιος Λεωνίδης στο Κλαυσί

Μετά τη διασταύρωση για το Νόστιμο (στον κεντρικό δρόμο) βρίσκουμε αριστερά μας τα καθάρια νερά του Καρπενησιώτη και 300 μέτρα αμέσως μετά συναντάμε τον παλαιοχριστιανικό ναό του Αγίου Λεωνίδη (5ου αιώνα μ.Χ.!), ένα πολύ αξιόλογο μνημείο της περιοχής. Ο ναός ανήκει στο χωριό Κλαυσί, τα σπίτια του οποίου αρχίζουν λίγα μέτρα πιο ψηλά. Η εκκλησία είναι κλειστή, αλλά όποιος επιθυμεί να δει το εσωτερικό της με το εντυπωσιακό ψηφιδωτό δάπεδο μπορεί να αναζητήσει στην πλατεία του Κλαυσίου τον παπά-Σπυρίδωνα που έχει τα κλειδιά του ναού.

Μικρό Χωριό — Παλαιό & Νέο

Στρίβοντας δεξιά, μόλις σε 500 μ. μπαίνουμε στο Νέο Μικρό Χωριό, που όπως φανερώνει το όνομά του είναι ένας οικισμός που δημιουργήθηκε πρόσφατα (μετά το 1963), όταν λόγω κατολίσθησης οι κάτοικοι του Παλαιού Μικρού Χωριού έκτισαν εδώ τα σπίτια τους. Το Νέο Μικρό Χωριό είναι κτισμένο σε μια πλαγιά κατάφυτη από έλατα, στα 700 μ. πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, με 150 περίπου μόνιμους κατοίκους. Το Παλαιό Μικρό Χωριό (υψόμετρο 800 μ.) σιγά σιγά ξαναπαίρνει τη ζωή που είχε πριν τη μεγάλη κατολίσθηση που συνέβη τον Ιανουάριο του 1963· στην όμορφη πλατεία με τα πλατάνια ξεχωρίζει η πεντάκρουνη βρύση και η εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος.

Μεγάλο Χωριό

Στην απέναντι πλαγιά από το Παλιό και το Νέο Μικρό Χωριό ξεχωρίζει το Μεγάλο Χωριό, η έδρα του δήμου Ποταμιάς, χτισμένο στην πλαγιά της Καλιακούδας σε υψόμετρο 720 μέτρων. Από τη διασταύρωση του κεντρικού δρόμου Καρπενησίου – Προυσού, μόλις 2 χλμ. αριστερά, είναι η είσοδος στο χωριό. Το Μεγάλο Χωριό έχει ωραία σπίτια και γραφικά πέτρινα δρομάκια· στην είσοδο μας καλωσορίζει το συμπαθητικό λευκό εκκλησάκι του Αγίου Αθανασίου (χτισμένο το 1924) και ένα μαρμάρινο μνημείο της επονίτισσας Παναγιώτας Σταθοπούλου (ετών 17), που έπεσε νεκρή το 1943 από γερμανικό άρμα μάχης στην Αθήνα.

Όρος Καλιακούδα & μονοπάτι Λακκωμάτων

Από τον δρόμο για το Μεγάλο Χωριό, και συγκεκριμένα πριν την είσοδό του, υπάρχει βατός ανηφορικός χωματόδρομος. Από εδώ ξεκινάει μια ονειρεμένη δασική διαδρομή που φτάνει στη θέση Λακκώματα και στο ορειβατικό καταφύγιο του βουνού και συνεχίζει είτε προς το χωριό Ανιάδα είτε προς το χωριό Ψιανά και το περιβόητο φαράγγι Πάντα Βρέχει. Η πορεία αυτή διατρέχει το πυκνό ελατοδάσος της Καλιακούδας, φτάνει σχεδόν στο δασοόριο και προσφέρει εκπληκτική θέα. Στα Λακκώματα (1.500 μ.) η μικρή εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου και ένα μνημείο θυμίζουν την ιστορική μάχη της Καλιακούδας, που έγινε στις 28/8/1823· η ψηλότερη κορυφή του βουνού φτάνει τα 2.101 μ.

Γάβρος & Διπόταμα

Από τη διασταύρωση για Μικρό Χωριό δεξιά και Μεγάλο Χωριό αριστερά, έπειτα από 1 χλμ., βρίσκεται σε ένα πανέμορφο σημείο δίπλα ακριβώς από τον Καρπενησιώτη ο Γάβρος, και αποτελεί ιδανικό μέρος για μια στάση, αφού εδώ υπάρχουν καλές ταβέρνες και μαγαζιά με είδη λαϊκής τέχνης. Στα νερά του ποταμού λειτουργεί εκτροφείο πέστροφας, κάτω από την υψηλότερη κορυφή της Καλιακούδας (2.101 μ.). Τριάμισι χιλιόμετρα μετά τα «Πατήματα της Παναγιάς», η θέση Διπόταμα: εδώ ο Κρικελλοπόταμος ενώνεται με τον Καρπενησιώτη και συνεχίζει βορειοδυτικά με την ονομασία Τρικεριώτης, για να χυθεί στην τεχνητή λίμνη Κρεμαστών.

Ιερά Μονή Προυσού

Η ιερά Μονή της Παναγίας Προυσιώτισσας απέχει από το Καρπενήσι 29 χλμ. Το μοναστήρι είναι κτισμένο κάτω από το επίπεδο της ασφάλτου, στο χείλος ενός μικρού φαραγγοειδούς σχηματισμού, σε μια περιοχή με ένα ξεχωριστό και άγριο ανάγλυφο. Αυτό που τραβάει αμέσως την προσοχή μας είναι το ρολόι στον λόφο απέναντι από τη Μονή, δίπλα στο οποίο βρίσκεται το επιβλητικό κτίριο του Σχολείου Ελληνικών Γραμμάτων, χτισμένο το 1819. Η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας φυλάσσεται στον χώρο που βρέθηκε, με μόνη προσθήκη το ασημένιο κάλυμμά της που δώρισε ο Γεώργιος Καραϊσκάκης το 1824· η Ιερά Μονή προσελκύει θρησκευτικό τουρισμό, με περίπου 200.000 επισκέπτες κάθε χρόνο.

Ιερά Μονή Τατάρνας

Μοναστήρι του 16ου αιώνα πάνω από τον Ταυρωπό — αναστηλωμένο μετά τη δημιουργία του φράγματος των Κρεμαστών.

Χάνι — Σέλλα — Φιδάκια & λίμνη Κρεμαστών

Μια εναλλακτική υπέροχη ασφάλτινη διαδρομή που διατρέχει χιλιάδες στρέμματα δάσους ελάτων είναι αυτή προς το χωριό Φιδάκια. Η πορεία ξεκινάει από το Καρπενήσι με κατεύθυνση δυτική, προς τα χωριά Ποταμιά και Προυσός. Από τη θέση Χάνι Μπαγασάκι (8ο χλμ. του δρόμου Καρπενησίου – Αγρινίου) υπάρχει η διασταύρωση για Στεφάνι (2,5 χλμ.), στα 11 χλμ. για το χωριό Μηλιά και στα 14 χλμ. για τα Σέλλα, όπου η όμορφη λιθόστρωτη πλατεία στα 1.050 μ. προσφέρει μοναδική θέα. Τα Σέλλα έχουν δεσπόζουσα θέση στην τεχνητή λίμνη των Κρεμαστών, που δημιουργήθηκε το 1963 από τα νερά των ποταμών Ταυρωπού (Μέγδοβα) και Αγραφιώτη.

Κρίκελλο & η μάχη με τους Γαλάτες (279 π.Χ.)

Κρίκελλο. Καταπληκτική τοποθεσία. Πηγαίνοντας για το χωριό περνάμε από το «Νεραϊδοβούνι», ένα εξαίσιο μέρος, καθώς και από τα «Κοκκάλια», όπου αναφέρεται ότι έγινε μάχη με τους Γαλάτες το 279 π.Χ. Απέχει από το Καρπενήσι 30 χλμ.

Παλιά Βίνιανη — η Κυβέρνηση του Βουνού (1944)

Παλιά Βίνιανη, ιστορικό χωριό της Ευρυτανίας. Εδώ συγκροτήθηκε την άνοιξη του 1944 η πρώτη «Κυβέρνηση του Βουνού», η οποία προκήρυξε εκλογές σε ολόκληρη την Ελλάδα. Το Εθνικό Συμβούλιο που προέκυψε από τις εκλογές συνήλθε στο Σχολείο των Κορυσχάδων. Άλλα αξιοθέατα είναι τα παλιά αλλά εγκαταλελειμμένα πέτρινα σπίτια και το μονότοξο γεφύρι. Απέχει 31 χλμ. από το Καρπενήσι.

Κοιλάδα Καρπενησιώτη

Η μακρά, καταπράσινη κοιλάδα που ξεκινά από το Καρπενήσι και κατηφορίζει νότια από το Βουτύρο — χιονισμένες κορυφές, ελατοδάση και πέτρινα χωριά.

Μονή Κουμάσια

Πέτρινο μοναστήρι στον δασικό δρόμο ανάμεσα σε Βουτύρο και Κορυσχάδες, χτισμένο το 1661 ως μετόχι της Μονής Προυσιωτίσσης, αφιερωμένο στη Γέννηση της Θεοτόκου. Καταστράφηκε από τους Τούρκους το 1821 και ξανά από τους Γερμανούς τον Αύγουστο του 1944· αναστηλώθηκε το 1950 με δωρεές Ευρυτανών μεταναστών της Αμερικής.

Χιονοδρομικό Καρπενησίου

Στο Βελούχι, 20 χλμ. από το Βουτύρο. Πίστες για κάθε επίπεδο, σχολές σκι και σαλέ με θέα στην κορυφή της Ρούμελης.